Zespół

"Zespół duplikacji genu MECP2 to poważna choroba, która wywraca życie całej rodziny do góry nogami. Mamy nadzieję przynieść pocieszenie i wsparcie rodzinom, które stanęły w obliczu tak trudnej diagnozy".

Caroline Covini, wiceprzewodnicząca

"Zespół duplikacji genu MECP2 to poważna choroba, która wywraca życie całej rodziny do góry nogami. Mamy nadzieję przynieść pocieszenie i wsparcie rodzinom, które stanęły w obliczu tak trudnej diagnozy".

Caroline Covini, wiceprzewodnicząca

Odkrycie zespołu

Przyczyna

Zespół duplikacji genu MECP2 jest rzadkim zaburzeniem genetycznym dotykającym głównie chłopców. Zespół ten jest spowodowany duplikacją materiału genetycznego zlokalizowanego w regionie terminalnym (Xq28) chromosomu X, obejmującego gen MECP2 i inne sąsiednie geny (IRAQ1, GDI1, FLNA, L1CAM, IDH3G...). Rozmiar duplikacji i nasilenie objawów różnią się znacznie w zależności od pacjenta, ale nie ma ścisłych powiązań między tymi dwiema zmiennymi.

Białko kodowane przez gen MECP2, znane jako MeCP2 (methyl CpG binding protein 2), odgrywa kluczową rolę w regulacji innych białek odpowiedzialnych za rozwój i funkcjonowanie mózgu.

Duplikacja genu prowadzi do nadprodukcji białka MeCP2, uniemożliwiając regulację innych białek. Klinicznie skutkuje to umiarkowaną lub ciężką niepełnosprawnością intelektualną (ID), opóźnionym rozwojem psychomotorycznym i bardzo słabym językiem lub jego brakiem.

Gdy mutacje prowadzą do produkcji niefunkcjonalnego białka MeCP2, pojawiają się objawy podobne do objawów zespołu duplikacji. Jest to znane jako Zespół Retta.

W rezultacie ilość białka MeCP2 obecnego w tkance musi być precyzyjnie regulowana: ani zbyt niska, ani zbyt wysoka, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie sieci neuronalnej.

 

Transmisja

Duplikacja genu MECP2 wynika z mutacji zlokalizowanej w regionie terminalnym chromosomu X. W ponad 90% przypadków duplikacja jest dziedziczona od bezobjawowej matki nosicielki. Nosicielstwo definiuje się jako osobę, która jest nosicielem wady genetycznej, ale nie przejawia jej klinicznie.  

W przypadku ciąży ryzyko urodzenia chłopca dotkniętego mutacją wynosi 50%, a ryzyko urodzenia dziewczynki nosicielki mutacji wynosi 50%. Jest to bardzo rzadkie w przypadku dziewcząt rozwija objawową postać choroby.

Mężczyźni (XY) mają tylko jeden chromosom X. Duplikacja genu MECP2 powoduje poważne objawy we wszystkich przypadkach.

W przeciwieństwie do mężczyzn, kobiety (XX) mają 2 chromosomy X. Duplikacja genu MECP2 bardzo rzadko ma jakiekolwiek konsekwencje dla kobiety, ponieważ chromosom X ze zduplikowanym materiałem jest inaktywowany, a poziom białka MeCP2 pozostaje prawidłowy.

W rzadkich przypadkach mutacja ulega ekspresji u kobiet z powodu niekorzystnej inaktywacji zmutowanego chromosomu X lub z powodu przeniesienia mutacji na inny chromosom. W obu przypadkach objawy wahają się od problemów psychiatrycznych (depresja i lęk) do ciężkich objawów identycznych z tymi występującymi u dotkniętych chorobą mężczyzn.

Duplikacja genu MECP2 może również wystąpić podczas zapłodnienia. Jest to znane jako de novo ponieważ żaden z rodziców nie jest nosicielem mutacji genetycznej.

Objawy

Główne objawy występujące u pacjentów z zespołem duplikacji genu MECP2 to :

  • Niepełnosprawność intelektualna (ID)
  • Opóźniony rozwój 
  • Upośledzona koordynacja ruchowa (ataksja)
  • Brak języka
  • Brak napięcia mięśniowego (hipotonia) i postępująca spastyczność 
  • Padaczka 
  • Nawracające infekcje 
  • Zmniejszona wrażliwość na ból
  • Problemy żołądkowo-jelitowe (refluks lub zaparcia)
  • Problemy stomatologiczne 
  • Problemy okulistyczne i upośledzenie słuchu
  • Cechy autystyczne
  • Wczesna zachorowalność

Znanych jest niewiele przypadków zespołu duplikacji genu MECP2. Dziecko z tym zespołem może nie mieć wszystkich wymienionych objawów. Ponadto objawy i ich nasilenie mogą zmieniać się wraz z wiekiem.

Diagnoza

Jest to trudne do ustalenia, ponieważ formy kliniczne są niejednorodne, a pracownicy służby zdrowia, z wyjątkiem specjalistów, nie są zbyt dobrze zaznajomieni z ich rozpoznawaniem.

Objawy w pierwszym roku życia

Diagnozę można postawić na podstawie obrazu klinicznego u dziecka płci męskiej, u którego występuje kombinacja następujących objawów: 

  • Hipotonia
  • Opóźniony rozwój
  • Choroba refluksowa przełyku (GERD)
  • Ciężkie zaparcia
  • Nawracające infekcje dróg oddechowych

Objawy u dzieci i dorosłych

Diagnozę należy rozważyć w przypadku obrazu z wieloma upośledzeniami, z ciężkim ID i bardzo słabym lub nieobecnym językiem związanym z kombinacją objawów, takich jak :

  • Powtarzające się ruchy
  • Padaczka
  • Postępująca spastyczność, szczególnie w kończynach dolnych
  • Przewlekłe zaparcia
  • Powtarzające się infekcje dróg oddechowych
  • Cechy morfologiczne twarzy

Częstość występowania 

Ponieważ zespół duplikacji genu MECP2 jest tak często niedodiagnozowany ze względu na zmienność objawów, dokładna częstość jego występowania jest obecnie nieznana. Obecnie szacuje się ją na 1/150 000 urodzeń płci męskiej.

Obecnie liczba przypadków na całym świecie jest nieznana. Możliwe jest jednak, że zespół duplikacji genu MECP2 może odpowiadać za 1 do 2% niewyjaśnionej niepełnosprawności intelektualnej i/lub autyzmu. 

Dlatego tak ważne jest rejestrowanie wszystkich zdiagnozowanych przypadków w istniejących rejestrach.

Syndrom w materiale wideo

Rodziny dotknięte duplikacją genu MECP2 prezentują zespół na wideo. Filmy można obejrzeć tutaj.

Inne duplikacje genetyczne

Istnieje wiele chorób genetycznych spowodowanych duplikacją genów. 

Choroby te mają różne objawy, ale zasadę leczenia jednej duplikacji można zastosować do innego zespołu wynikającego z duplikacji genu.

Postęp naukowy w jednej duplikacji może zatem prowadzić do postępu w innych.

Pełny artykuł na temat innych duplikacji genetycznych jest w przygotowaniu. Po więcej szczegółów zapraszamy później...

Zespół Retta

W przeciwieństwie do zespołu duplikacji genu MECP2, mutacje w genie MECP2 mogą wystąpić podczas zapłodnienia i mogą prowadzić do produkcji niefunkcjonalnego lub mniej aktywnego białka MeCP2.

Mutacje inaktywujące gen MECP2 lub zmniejszające aktywność białka MeCP2 są odpowiedzialne za zespół Retta, którego objawy są podobne do zespołu duplikacji genu MECP2.

Zespół Retta został po raz pierwszy opisany w 1966 roku przez Andreasa Retta. Występuje głównie u dziewczynek, z częstością od 1 na 10 000 do 15 000 urodzeń. Zdiagnozowano jednak kilka rzadkich przypadków zespołu Retta u chłopców.

Zespół ten jest stosunkowo dobrze zbadany, a wniosek o dopuszczenie do obrotu leku (Trofinetide, Acadia) jest obecnie rozpatrywany w Stanach Zjednoczonych.

Jesteśmy tu dla Ciebie

Skontaktuj się z nami, aby dowiedzieć się więcej o zespole i projektach badawczych.

pl_PLPolski